Een nieuwe normaliteit

Startte 1 september van dit jaar op een nieuwe school in Rotterdam-Zuid, Tarwewijk. Het eerste wat men vroeg toen ik een Twitter account voor de school opperde, was: “Wat ga je daar dan op zetten?” Men was naar verluid geschrokken van wat tweets die circuleren op mijn persoonlijke account. Na een klassenobservatie tijdens een interimklus twitterde ik: ‘Laat ik het houden op interessant. Kinderen doen fantastisch hun best voor de leerkracht.’ Achteraf gezien was dit wellicht op het randje, hoewel er geen namen zijn genoemd, geen foto’s zijn geplaatst. Het leverde op de nieuwe school in ieder geval de start van een gesprek op. Wat wil je communiceren als school? Hoe komt jouw communicatie over? Het feit dat daar over na wordt gedacht, vind ik heb begin van mediawijsheid.

In tegenstelling tot wat hun ouders en leerkrachten in hun vroege jeugd leerden, verschaffen onze leerlingen zich nu op een totaal andere manier toegang tot de wereld. De verschillende media lijken voor hen gesneden koek. Mijn eigen dochter sprak mij onlangs nog aan met: Papa, nu ik steeds vaker jouw Ipad gebruik, lijkt het me ook handig om er Topomania op te zetten. Is nog geen € 2,- Wat is je wachtwoord? Dit alles terwijl ze in haar favoriete magazine bladert en een televisieprogramma volgt. Nee, ze heeft nog geen smartphone en ja, ze speelt meer dan gemiddeld buiten.

Waar het om gaat is dat mijn dochter en onze leerlingen toegang hebben tot oneindig veel informatie en weten hoe die informatie te bemachtigen, te bewerken, te verspreiden. Misschien wel slimmer en sneller dan wij en veel van uw leerkrachten kunnen. Dat lijkt vervelend, maar er is hoop!

Want die snelle, slimme leerlingen van ons hebben op dit moment niet persé de vaardigheden of de kritische houding om na te denken over de inhoud van de informatie die ze over zich uit laten storten. ‘Wat wordt hier nu verteld? Klopt het? Hoe kom ik dat dan te weten? Wat betekent dit voor mij?’

Daar komen onze leerkrachten om de hoek kijken. Willen onze leerlingen werkelijk de kracht en de potentie van nieuwe technologie en multimedia volledig kunnen benutten, zullen zij hen de tools moeten verschaffen om uit te groeien tot competente en creatieve gebruikers.

Dat begint al in groep 1! Ik heb afgelopen maanden een aantal heerlijke begrijpend luisteren lessen gezien bij de kleuters. De juf focuste actief op het aanboren van nieuwsgierigheid en op begrip door hardop het denkproces, dat bij haar leerlingen op gang moet komen, te modelen. Begrijpend luisteren wordt denkend luisteren, kritisch luisteren en na zo’n 8 jaar basisonderwijs verwacht je dat er dan een basis ligt van kritisch denken. Ik hoor mijn dochter van 10 regelmatig, tijdens de reclame boodschappen, hardop vragen: “Zou dat waar zijn?” Mijn oudsten weten allang dat je belazerd wordt door de sterboodschappen. De uitdaging voor hen is te onderzoeken hoe ze zich moeten verhouden tot alle media als producent van informatie. Mijn zoon moest ik wijzen op zijn taalgebruik op Twitter en Facebook. Los nog van de inhoud van zijn boodschap (hij is trouwens nu wel zo mediawijs, dat hij wil lezen wat ik over hem schrijf).

Onze leerkrachten hebben de ethiek, de intellectuele bagage, de vaardigheden en de kritische houding die nodig is om onze leerlingen te leren hoe ze zich moeten verhouden tot de nieuwe technologie en de multimedia. Dat is de brug waarover ze de leerlingen, die veel slimmer zijn met al dat digitale spul dan zij, kunnen bereiken. Natuurlijk kun je als school mediawijsheid als apart vak onderwijzen. Dat kost echter tijd. Integreer het met andere lessen. Je moet streven naar nieuwe normaliteit. Gewoon de bestaande structuur gebruiken om een andere kant op te laten groeien. En volgens mij is dat ook precies wat er vandaag de dag gebeurt. Vind het dan ook vanzelfsprekend dat bij de viering van 25 jaar Rechten van het kind, men aandacht besteedt aan het recht op mediawijsheid.